कळंबा तलाव

कळंबा तलाव कोल्हापूर शहराच्या बाहेरील भागात, सुमारे ३ मैल अंतरावर स्थित आहे. शहराबाहेर असूनही या तलावाला कोल्हापूरसाठी विशेष महत्त्व आहे. कोल्हापूर शहराला स्वच्छ पाणीपुरवठा करण्याच्या उद्देशाने हा तलाव इ.स. १८७३ मध्ये बांधण्यात आला.

या तलावाचे एकूण क्षेत्रफळ ६३.१३ हेक्टर आहे आणि त्याच्या बांधकामासाठी त्या काळात सुमारे १,८६,००० रुपये खर्च करण्यात आले होते. हा तलाव जवळील कात्यायनी टेकडीवरून येणाऱ्या प्रवाहामुळे भरतो. ही टेकडी प्राचीन देवी कात्यायनीच्या मंदिरासाठी प्रसिद्ध आहे.

हिवाळ्याच्या काळात अनेक स्थलांतरित पक्षी येथे येतात, त्यामुळे कळंबा तलाव हा पक्षीनिरीक्षणासाठी प्रसिद्ध ठिकाण मानला जातो. हा तलाव समृद्ध जैवविविधता टिकवून ठेवण्याची क्षमता बाळगतो.

तलाव शहरातील मोठ्या भागाची पिण्याच्या पाण्याची गरज भागवतो तसेच मासेमारीसाठीही उपयुक्त आहे. काही लोक येथे कमळाची फुले गोळा करून ती भाविकांना विकतात. त्यामुळे काही लोकांसाठी हा उत्पन्नाचा स्रोत देखील आहे. तसेच काही शेतकरी सिंचनासाठी आणि इतर गरजांसाठी तलावाच्या पाण्याचा वापर करतात.

 

कळंबा तलावाचे प्रदूषण रोखण्यासाठी महानगरपालिकेने या परिसराला विकासबंदी क्षेत्र (Non-Development Zone) म्हणून घोषित केले आहे.