दाजीपूर वन्यजीव अभयारण्य

दाजीपूर वन्यजीव अभयारण्य हे महाराष्ट्रातील पश्चिम घाटात वसलेले एक समृद्ध जैवविविधतेचे क्षेत्र आहे. पश्चिम घाट हा जगातील महत्त्वाच्या जैवविविधता प्रदेशांपैकी एक असून त्याला जागतिक स्तरावर विशेष पर्यावरणीय महत्त्व प्राप्त आहे.

पूर्वी दाजीपूर परिसरातील सुमारे 20 किलोमीटरचा जंगलपट्टा हा छत्रपती शाहू महाराज यांच्या शिकारीसाठी राखीव होता. 1958 मध्ये या भागाला भारतीय गवा (गौर) संरक्षणासाठी अभयारण्याचा दर्जा देण्यात आला. त्यानंतर 1985 मध्ये कळम्मावाडी धरण आणि राधानगरी धरण यांच्या परिसरातील विस्तीर्ण जंगलाचा समावेश करण्यात आला. आज अभयारण्याचे क्षेत्रफळ सुमारे 350 चौ. कि.मी. आहे.

येथील सदाहरित उष्णकटिबंधीय जंगलांमध्ये दाट वृक्षसंपदा, औषधी वनस्पती आणि 800 हून अधिक वनस्पतींच्या प्रजाती आढळतात. समुद्रसपाटीपासून सुमारे 1,200 मीटर उंचीवर असल्यामुळे येथे हवामान आल्हाददायक असते. मुसळधार पावसामुळे घनदाट अरण्य, स्वच्छ झरे आणि लहान ओढे वर्षभर वाहताना दिसतात.

येथे भारतीय गवा (Indian Gaur), चितळ, सांबर, भेकर (बार्किंग डिअर), उंदीर हरिण (माऊस डिअर), तसेच नाग, घोणस यांसारखे सर्प आणि विविध प्रकारचे पक्षी आढळतात. वन्यजीव निरीक्षण, पक्षीनिरीक्षण, निसर्गभ्रमंती आणि छायाचित्रणासाठी हे अभयारण्य अत्यंत लोकप्रिय आहे.

अभयारण्याजवळील गगनगिरी महाराज मठ तसेच राधानगरी धरणाच्या बॅकवॉटर परिसरातील निसर्गरम्य ठिकाणेही पर्यटकांसाठी आकर्षणाचे केंद्र आहेत.