गगनगड किल्ला
स्थान: कोल्हापूर शहरापासून पश्चिमेस सुमारे ५५ कि.मी.
पायथा गाव: गगनबावडा
समुद्रसपाटीपासून उंची: ९७८ मीटर
संक्षिप्त इतिहास
गगनगड किल्ल्याची उभारणी शिलाहार वंशातील राजा भोज द्वितीय यांनी इ.स. ११९० मध्ये केली. इ.स. १२०९ मध्ये यादव राजघराण्यातील सिंघण यादव यांनी राजा भोज यांचा पराभव करून किल्ला आपल्या ताब्यात घेतला. पुढे बहामनी साम्राज्याच्या विभाजनानंतर हा किल्ला आदिलशाहीच्या अधिपत्याखाली गेला.
मराठा साम्राज्याच्या काळात छत्रपती राजाराम महाराजांनी हा किल्ला रामचंद्रपंत अमात्य यांना जहागीर म्हणून दिला. पुढे इ.स. १८४४ मध्ये ब्रिटिश सैन्याने गगनगड किल्ल्याची मोठ्या प्रमाणात नासधूस केली.
गगनगड, ज्याला गगनबावडा किल्ला म्हणूनही ओळखले जाते, हा कोल्हापूर ते सिंधुदुर्ग आणि गोवा मार्गावरील महत्त्वाचे पर्यटनस्थळ आहे. हे ठिकाण महायोगी गगनगिरी महाराजांच्या मठासाठी देखील प्रसिद्ध आहे.
पाहण्यासारखी ठिकाणे
- किल्ल्याचे मुख्य प्रवेशद्वार
- बालेकिल्ला
- बालेकिल्ल्यातील प्राचीन विहीर
- करूळ घाटाचे विहंगम दृश्य
- महायोगी गगनगिरी महाराज मठ
- भुईबावडा घाटाचे सुंदर दृश्य
- जुन्या प्रवेशद्वाराचे अवशेष
- प्राचीन गुहा
- गाईबी गहिनीनाथ मंदिर / मशीद
राहण्याची व्यवस्था
गगनबावडा येथे हॉटेल, भोजनालये आणि निवासाची चांगली सुविधा उपलब्ध आहे. तसेच गगनगिरी महाराज मठामध्ये यात्री निवासाचीही व्यवस्था उपलब्ध आहे.