ज्योतिबा मंदिर

समुद्रसपाटीपासून सुमारे 1,000 मीटर उंचीवर वसलेले ज्योतिबा मंदिर हे कोल्हापूरपासून सुमारे 20 कि.मी. वायव्येस असलेल्या वाडी रत्नागिरी येथील एक प्रसिद्ध तीर्थक्षेत्र आहे. अठराव्या शतकात बांधलेले हे मंदिर आपल्या सुंदर स्थापत्यकलेसाठी आणि धार्मिक महत्त्वासाठी ओळखले जाते.

महाराष्ट्र, कर्नाटक आणि आंध्र प्रदेशातून दरवर्षी लाखो भाविक आपले कुलदैवत असलेल्या भगवान ज्योतिबांच्या दर्शनासाठी येथे येतात. भगवान ज्योतिबांना दख्खनचा राजा तसेच केदारेश्वर या नावांनीही ओळखले जाते. भगवान शिव, महालक्ष्मी, यमाई, चोपडाई आणि केदारनाथ हे त्यांच्या दैवी परिवाराशी संबंधित मानले जातात.

मंदिरापर्यंत पोहोचण्यासाठी सुमारे 125 पायऱ्या चढाव्या लागतात. मंदिर परिसरात हरिनारायण आणि काशी विश्वेश्वर अशी दोन प्राचीन मंदिरे आहेत. दक्षिणाभिमुख घोड्यावर आरूढ असलेल्या भगवान ज्योतिबांच्या मूर्तीला चार हात असून त्यात तलवार, पानपात्र, डमरू आणि त्रिशूल ही आयुधे आहेत.

भगवान ज्योतिबा हे ब्रह्मा, विष्णू, महेश आणि ऋषी जमदग्नी यांच्या तेजाचे अवतार मानले जातात.

दरवर्षी चैत्र शुद्ध एकादशी रोजी हजारो भाविक ज्योतिबा डोंगरावर एकत्र येतात. या दिवशी सासनकाठी घेऊन नृत्य करत भगवान ज्योतिबांप्रती भक्तीभाव व्यक्त केला जातो. तसेच चैत्र आणि वैशाख पौर्णिमेला येथे भव्य आणि रंगीबेरंगी यात्रा भरते.

जवळील पर्यटनस्थळे :

 

• पन्हाळा किल्ला – 12 कि.मी.
• आंबा – 55 कि.मी.